Công nghệ cấp đông Nito lỏng đang trở thành xu hướng mới trong ngành bảo quản thực phẩm nhờ khả năng làm lạnh siêu nhanh, giữ nguyên cấu trúc cũng như giá trị dinh dưỡng của sản phẩm. Hiện nay công nghệ cấp đông Nito lỏng được ứng dụng từ thực phẩm, dược phẩm, y tế,… Cùng Nam Phú Thái tìm hiểu kỹ hơn về công nghệ này qua bài viết dưới đây nhé.

Mục lục
So sánh về điểm khác biệt cấp đông bằng Nito lỏng với công nghệ cấp đông khác:
| Tiêu chí | Cấp đông bằng Nito lỏng | Cấp đông chậm | Cấp đông nhanh |
| Nguyên lý hoạt động | Sử dụng Nitơ lỏng (-196°C) để làm lạnh siêu nhanh | Làm đông ở nhiệt độ từ -18°C đến -25°C bằng hệ thống lạnh thông thường | Làm đông nhanh hơn ở nhiệt độ từ -30°C đến -40°C bằng quạt gió mạnh |
| Thời gian cấp đông | Rất nhanh (vài giây đến vài phút) | Dài (vài giờ đến vài chục giờ) | Nhanh hơn cấp đông chậm (vài chục phút đến vài giờ) |
| Kích thước tinh thể đá | Rất nhỏ (do quá trình đông lạnh cực nhanh) | Lớn (tinh thể băng phát triển từ từ, gây tổn thương tế bào thực phẩm) | Nhỏ hơn cấp đông chậm nhưng vẫn lớn hơn cấp đông bằng Nito lỏng |
| Chất lượng thực phẩm sau rã đông | Giữ nguyên cấu trúc, màu sắc, hương vị | Dễ bị mất nước, thay đổi cấu trúc, bị mềm nhũn, mất hương vị | Giữ chất lượng tốt hơn cấp đông chậm nhưng vẫn có sự suy giảm nhẹ |
| Ứng dụng phổ biến | Hải sản tươi sống, thịt cao cấp, thực phẩm chế biến sẵn, dược phẩm, hoa quả cao cấp | Bảo quản thực phẩm lâu dài, đông lạnh thịt, cá, rau củ tại các siêu thị | Sản xuất công nghiệp, nhà máy chế biến thực phẩm đông lạnh |
| Năng suất | Rất cao, phù hợp sản xuất hiện đại | Thấp, mất nhiều thời gian để đông lạnh | Cao, đáp ứng nhu cầu sản xuất lớn |
| Chi phí đầu tư | Cao (do cần thiết bị chuyên dụng và Nito lỏng) | Thấp (dùng tủ đông thông thường hoặc kho lạnh) | Trung bình (hệ thống cấp đông nhanh hiện đại hơn nhưng vẫn rẻ hơn Nito lỏng) |
| Tiêu hao năng lượng | Thấp (Nito lỏng làm lạnh trực tiếp) | Cao (máy nén chạy lâu, tốn điện) | Cao (quạt gió mạnh và nhiệt độ thấp tiêu thụ nhiều điện) |
| Khả năng bảo quản lâu dài | Tốt nhất do hạn chế mất nước và oxy hóa | Dễ gây mất nước, ảnh hưởng đến chất lượng theo thời gian | Giữ thực phẩm tốt hơn cấp đông chậm nhưng không bằng Nito lỏng |
Lợi ích của cấp đông Nito lỏng

Công nghệ cấp đông Nito lỏng mang lại nhiều lợi ích vượt trội so với các phương pháp cấp đông truyền thống. Có thể kể đến một số lợi ích điển hình khi áp dụng kỹ thuật cấp đông bằng Nito lỏng như:
1. Bảo toàn chất lượng thực phẩm
Với tốc độ cấp đông cực nhanh các tinh thể băng được hình thành với kích thước rất nhỏ không làm phá hủy màng tế bào. Nhờ vậy giữ nguyên được mùi vị, màu sắc tự nhiên và các chất dinh dưỡng của sản phẩm gần như nguyên vẹn sau khi cấp đông.
2. Giảm tình trạng mất nước
Thực phẩm khi rã đông không bị chảy nước nhiều nên vẫn giữ được độ mọng nước cũng như kết cấu ban đầu. Điều này đặc biệt quan trọng đối với các sản phẩm như hải sản, thịt cao cấp hay thực phẩm tươi sống cần bảo quản lâu dài.
3. Đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm
Quá trình cấp đông bằng Nito lỏng giúp tiêu diệt phần lớn vi khuẩn và vi sinh vật có hại. Do vậy không cần sử dụng hóa chất bảo quản, đảm bảo thực phẩm tự nhiên và an toàn hơn.
4. Kéo dài thời gian bảo quản
Thực phẩm cấp đông bằng Nito lỏng có thể được lưu trữ trong thời gian dài (khoảng 12-24 tháng) mà không bị giảm chất lượng. Đồng thời, thời gian bảo quản các thực phẩm này cũng lâu hơn so với phương pháp cấp đông thông thường.
5. Tiết kiệm năng lượng
Quá trình cấp đông diễn ra nhanh chóng giúp tiết kiệm năng lượng hơn so với các phương pháp làm lạnh từ từ. Bên cạnh đó, thời gian làm đông thực phẩm nhanh chóng mang đến hiệu suất cao trong sản xuất công nghiệp, đặc biệt là trong các nhà máy chế biến thực phẩm lớn.
6. Thân thiện với môi trường
Do không sử dụng các chất làm lạnh có hại cho tầng ozon hay gây hiệu ứng nhà kính, kỹ thuật cấp đông bằng Nito lỏng còn góp phần giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường.
Ứng dụng thực tế của công nghệ cấp đông Nito lỏng
Công nghệ cấp đông Nito lỏng hiện đang được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực khác nhau nhờ khả năng bảo quản chất lượng sản phẩm cao. Một số ngành đang áp dụng công nghệ này trong bảo quản sản phẩm phải kể tới đó là:
1. Ngành công nghiệp thực phẩm
Đây là lĩnh vực ứng dụng phổ biến nhất của công nghệ cấp đông Nito lỏng nhất là với các sản phẩm yêu cầu chất lượng cao như:
- Hải sản cao cấp: Tôm hùm, cua, cá hồi, sò điệp,… được cấp đông ngay sau khi đánh bắt nhằm giữ nguyên hương vị và độ tươi ngon khi đến tay người tiêu dùng.
- Thịt chất lượng cao: Thịt bò Wagyu, thịt cừu, gà hữu cơ,… được cấp đông mà không làm thay đổi kết cấu, màu sắc để cung cấp cho các nhà hàng cao cấp, siêu thị, chuỗi cung ứng xuất khẩu.
- Rau củ quả tươi: hoa quả (dâu tây, việt quất, xoài,…) và rau xanh (cải bó xôi, súp lơ,…) được bảo quản lâu dài mà không bị mất đi dinh dưỡng.
2. Ngành chế biến thực phẩm, xuất khẩu nông sản
Công nghệ cấp đông bằng Nito lỏng giúp bảo quản các sản phẩm như bánh ngọt, kem, sữa chua đông lạnh trong thời gian dài mà vẫn giữ được chất lượng cao.
3. Ngành dược phẩm và y tế
Công nghệ cấp đông Nito lỏng còn được áp dụng trong các lĩnh vực phi thực phẩm, đặc biệt là y tế để bảo quản mẫu sinh học, lưu trữ mô, tế bào, vi khuẩn, virus trong nghiên cứu y học; hay dùng duy trì độ ổn định của mẫu trong thời gian dài mà không làm biến đổi đặc tính.
Bên cạnh đó một số loại vắc xin có yêu cầu nhiệt độ cực thấp cũng cần bảo quản bằng Nitơ lỏng để đảm bảo hiệu quả.
4. Ngành công nghiệp phi thực phẩm
Ngoài những ứng dụng kể trên, kỹ thuật cấp đông Nito lỏng cũng được dùng trong một số ngành công nghiệp phi thực phẩm như:
- Bảo quản hoa tươi: Hoa được cấp đông bằng Nito lỏng có thể duy trì độ tươi và màu sắc tự nhiên lâu dài phục vụ mục đích trang trí hay nghiên cứu.
- Sản xuất mỹ phẩm: Một số nguyên liệu trong mỹ phẩm cần được bảo quản bằng Nito lỏng để đảm bảo tính ổn định và hiệu quả.
