Sấy thăng hoa: khái niệm, cấu tạo, nguyên lý hoạt động và ưu điểm

1. Mục lục

   Sấy thăng hoa: khái niệm

Sấy thăng hoa hay còn gọi là sấy đông khô là một trong những thuật ngữ được khá phổ biến trong vài năm trở lại đây. Sấy thăng hoa thực chất là quá trình làm khô thực phẩm sau khi đã được cấp đông trong môi trường chân không.Ở trong điều kiện này khi chúng ta bắt đầu gia nhiệt thì nước sẽ thăng hoa trực tiếp tự trang thái đông cứng ở thể rắn và chuyển luôn sang thể khí.Công đoạn này giúp cho sản phẩm sau khi tách hơi nước vẫn giữ nguyên được các đặc tính như màu sắc mùi vị và các chất dinh dưỡng cần thiết.

Sấy thăng hoa:  là một trong những khái niệm quan trọng trong ngành công nghiệp chế biến thực phẩm từ đó giúp người tiêu dùng hiểu rõ hơn về hiệu quả và ưu điểm của công nghệ này.

2. Cấu tạo của một máy sấy thăng hoa

Một máy sấy thăng hoa sẽ có nhiều thành phần, nhưng chúng ta sẽ phân tích 3 bộ phận sau.

• Bơm chân không. Đây là thiết bị tạo ra môi trường chân không cho quá trình sấy.
• Bộ phận cấp đông. Đây là thiết bị giúp cấp đông sản phẩm vào giai đoạn đầu của quá trình sấy. Đồng thời, nó cũng hấp thụ hơi ẩm thoát ra từ sản phẩm sấy.
• Bộ phận gia nhiệt: Khi sản phẩm được cấp đông, bơm chân không tạo đủ điều kiện chân không, điện trở sẽ gia nhiệt cho sản phẩm để xảy ra quá trình thăng hoa.

3. Nguyên lý của quá trình sấy thăng hoa

Sấy thăng hoa trải qua 3 giai đoạn như sau

• Giai đoạn đầu bộ phận cấp đông sẽ cấp đông sản phẩm: Thông thường mất 6-8h. Thực phẩm tươi sống được cấp đông nhanh ở nhiệt độ rất thấp (-30 đến -70 độ C). Sau đó đưa vào buồng hút chân không. rong một số dây chuyền, để tiết kiệm thời gian, người ta sẽ cấp đông sản phẩm trước ở máy cấp đông nhanh. Sau đó, mới bỏ vào sấy thăng hoa.Trong quá trình thăng hoa, nhiệt độ trong buồng sấy sẽ luôn ở nhiệt độ âm. Thậm chí, ở bộ phận bẫy nước, nhiệt độ âm rất sâu. Tuy nhiên, trên khay chứa sản phẩm sẽ có thiết kế bộ phận gia nhiệt. Để xảy ra quá trình thăng hoa, sản phẩm có thể được gia nhiệt lên tới 70 độ
• Giai đoạn thăng hoa,hóa hơi nước trong môi trường chân không :Bơm chân không rút hết không khí bên trong buồng sấy, tạo môi trường chân không. Điện trở sẽ gia nhiệt để băng thăng hoa thành hơi nước.Hơi nước thăng hoa ra thoát ra ngoài sản phẩm sẽ được hấp thụ lại ở một bộ phận gọi là bẫy nước. Nhiệt độ ở bẫy nước thường thấp hơn nhiệt độ môi trường buồng sấy khoảng 20⁰ Khi hơi nước bay vào bẫy nước, nó sẽ ngay lập tức đông tụ lại thành băng.Trong môi trường sấy chân không, các tinh thể nước đá trong nguyên liệu sẽ thăng hoa mà không qua giai đoạn hóa lỏng. Khoảng 90% ẩm trong nguyên liệu được lấy đi.
• Giai đoạn hoàn thành:Ở giai đoạn này, trong sản phẩm chỉ còn hơi ẩm nằm sâu trong lõi. Lúc này, điện trở sẽ gia nhiệt lên rất cao, có thể lên tới 70^o Quá trình tiếp diễn tới khi không còn hơi ẩm thoát ra ngoài.Sau đó, chuyển qua giai đoạn làm khô thứ cấp, để làm bay hơi ẩm còn sót lại, nhiệt độ điều chỉnh tăng dần. Độ ẩm trong nguyên liệu còn khoảng 1~4%.

Sấy là quá trình làm khô sản phẩm bằng tác nhân nhiệt và gió. Nhiệt sẽ làm cho nước trong sản phẩm bốc hơi, còn gió sẽ mang hơi ẩm ra khỏi buồng sấy.Sấy thăng hoa sẽ cho ra sản phẩm rất tuyệt vời. Sản phẩm sấy thăng hoa có thời hạn sử dụng rất lâu trong điều kiện bao gói phù hợp và có thể được bảo quản ở nhiệt độ phòng. Bởi vì hoạt độ nước trong sản phẩm thường rất thấp (dưới 0,3). Với hoạt độ của nước thấp như vậy, các enzyme và vi sinh vật gần như bị ức chế hoàn toàn.

4. Ưu điểm sấy thăng hoa

Sấy thăng hoa giúp giữ nguyên chất dinh dưỡng

Máy sấy thăng hoa iệu làm cho dược phẩm quyết định bởi hàm lượng dinh dưỡng hay hàm lượng hoạt chất có trong nguyên liệu. khi vật liệu mất đi hoạt chất, dược tính thì vật liệu đó bị giảm trị giá. Việc xử lý nguyên vật liệu trong quá trình chế biến hay bảo quản bằng các phương pháp cũ như khiến cho lạnh, sấy nhiệt, sấy nhiệt độ rẻ hiện giờ đều mang những nhược điểm nhất thiết như thời kì bảo quản ko được lâu, chất lượng sản phẩm bị giảm do thời kỳ sử dụng nhiệt. hồ hết các nhược điểm đấy đều được giải quyết lúc tiêu dùng công nghệ sấy thăng hoa. mang công nghệ sấy thăng hoa, hàm lượng chất dinh dưỡng, hoạt chất dược giữ lại >97% (tùy thuộc mẫu hoạt chất, sở hữu thể lên tới 100%).

Sấy thăng hoa giúp giữ nguyên màu sắc hình dáng, giá trị dinh dưỡng của sản phẩm

Chính nhờ việc sử dụng sấy thăng hoa mà sản phẩm ko khiến đổi thay hay mất di các chất bên trong nguyên liệu, kỹ thuật sấy thăng hoa giúp sản phẩm thực phẩm, nguyên liệu cho dược phẩm giữ được nguyên vẹ màu sắc, mùi vị. bên cạnh ấy, việc nước trong vật liệu trong khoảng tình trạng rắn chuyển sang trạng thái tương đối làm hình dáng nguyên vật liệu hoàn toàn ko vị tác động. Điều này cũng góp phần tăng trị giá sản phẩm đa số, đặc thù những sản phẩm mang giá trị cao như Đông Trùng Hạ Thảo.

Sấy thăng hoa giúp kéo dài thời gian bảo quản sản phẩm

cách sấy thăng hoa giúp giảm độ ẩm trong nguyên liệu xuống khoảng <5%. Đây là một điều kiện vô cùng khắc nghiệt mà gần như không loài sinh vật nào có thể hoạt động được. Nguyên lý này cũng giống như bí quyết bảo quản bằng sấy khô bình thường, tuy nhiên giải pháp thường ngày muốn giảm được hàm lượng nước như sấy thăng hoa thì dưỡng chát trong vật liệu bị biến đổi hoặc không còn và ko có trị giá nữa.